Genel

Metakognitif Terapi

BDT Ayırt Edici Özellikler Serisi

Peter Fisher, Adrian Wells

Metakognitif terapi BDT’nin ilk versiyonlarından farklıdır çünkü sosyal veya fiziksel benlikle ilgili veya ötekiler ve çevre ile ilgili inanç ve düşüncelere odaklanmaz. Bunun yerine, insanların hatalı ve işlevsiz gerçeklik algılarına yol açan bu biliş ve zihinsel süreçlere nasıl tepki verdiği ile ilgilenir. Örneğin, bilişsel terapide terapist başarısızlık ile ilgili bilişle uğraşırken “Başarısız olacağının kanıtı nedir?” diye sorar. Metakognitif terapist ise “Başarısızlıkla ilgili endişelenmenin avantajı nedir?” diye sorar. Metakognitif terapide hedef, başarısızlık odaklı önyargılı süreçleri destekleyen düşünme süreçlerini ve kişinin bu tür bilişlere karşı işlevsiz tepkilerinin doğasını değiştirmektir.

***

Metakognitif Terapinin ayırıcı bir özelliği bilişin bilişsel ve metakognitif sistemlere ayrılabileceği ve bilgi işlemenin doğasının bilişsel veya metakognitif olarak ayrılabileceğidir. Bu ayrım kişinin düşünceleri farklı tarzlarda deneyimleyebileceği olasılığını ortaya çıkarır. Düşünceler dış olaylardan ayrıştırılamayan gerçek dış olaylar gibi deneyimlenebilir veya basitçe zihinde olan olaylar olarak deneyimlenebilir. Metakognitif terapide ilk bahsedilen düşünce deneyimi nesne modu, sonraki ise üstbilişsel mod olarak adlandırılır. Örneğin kirlenme takıntısından muzdarip olan bir birey halka açık yerlerdeki lekelerle karşılaştığında tekrar tekrar “Dışkı ile kirlendi.” diye düşünmektedir. Bu kişi nesne modundadır ve leke ile ilgili düşünce ile lekenin algılanması arasında ayrım yapmaz. Üstbilişsel modda, bu kişi düşüncenin farkında olur ve bunu lekeden ayrı bir şey ve zihnindeki bir olay olarak görür. Bu şekilde sorun; her yerin kirli olmasından, düşüncelere çok önem vermeye ve bunları gerçekle bir gibi görmeye dönüşür. Birey “Değersizim.” gibi olumsuz bir düşünce veya inancı deneyimlediğinde, bu tipik olarak nesne modunda deneyimlenir: doğrudan bir bilgi parçası gibi. Bu nedenle bu kişi düşünceye neden değersiz olduğunu veya nasıl daha değerli olabileceğini analiz ederek tepki verir. Buna rağmen, bu inanç birey tarafından üstbilişsel modda da deneyimlenebilir. Bu modda, birey inanca karşı bir adım geri çekilir ve onu zihinde bir düşünce olarak görür.

***

İyileşme metaforu: Terapist bu amaca ulaşmak ve Sadie’ye Metakognitif terapiyi anlamaya yönelik uygun bir zihinsel çerçeve sunmak için “iyileşme metaforu”nu kullandı:

“Bedeninin kendini iyileştirmek için kendi metotları vardır, örneğin eğer elini kesersen bedenin kendini iyileştirir, kesiyi iyileştirmek için bir şey yapmana gerek yoktur. Zihnin de bundan farklı değil, onun da kendini iyileştirmek için kendi mekanizması vardır. Farz edelim ki bir yaran var. Onu kendi haline bırakmak yapabileceğin en iyi şey, yaraya müdahale ettikçe iyileşme sürecini yavaşlatmış olursun. İntruzif anılar ve diğer semptomlar da yara gibidir, yapılacak en iyi şey onları kendi iyileşme sürecine bırakmaktır. İntruzif düşünceler hakkında endişelenmek veya üzerine düşünmek, düşünceleri kontrol etmeye çalışmak, yaranın iyileşmesine müdahale etmek gibidir. İyileşme sürecinin kendiliğinden olmasına izin vermelisin ve göreceksin ki duygusal yaran iyileşecek.”

Ç.N. “Kognitif yerine bilişsel, Metakognitif yerine üst bilişsel kelimelerini birbirinin yerine kullandım.”

Anksiyete ve Depresyonda Metakognitif Terapi

Çeviri: Engin Özçiçek

Metakognitif Terapi” için 2 yorum

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s