kısa threadler

Kişilik Nedir?

Normal İnsan / Ben

Jonathan Shedler

  • Kişilik, bireyin karakteristik düşünce, duygu, davranış, motivasyon, savunma, kişiler arası işlev ve kendini ve ötekini deneyimleme yolları ile ilgili örüntülere atıf yapar.
  • Nesiller boyu biriken klinik bilgi tanıdık kişilik sendromlarının sınıflandırılabilmesine olanak sağlamıştır.
  • Kişilik sendromları sağlıklıdan ağır rahatsızlığa kadar bir işlevsellik sürekliliği üzerinde bulunur. Normal ve patolojik kişilik arasında bir süreksizlik yoktur.
  • Kişilik sendromlarını anlamak, altta yatan kişilik süreçlerini anlamayı gerektirir, içsel çatışmalar, savunmalar ve motivler gibi.
  • Her kişilik sendromu için sendromun “ideal” veya saf formunu tasvir eden tanısal bir prototip sunulmuştur.
  • Örüntü tanımaya dayalı pratik bir tanı yöntemi sunulmuştur, böylece klinisyenler hastalar ve tanısal prototipler arasındaki genel benzerliği değerlendirebilirler.
  • Kişilik yapıları, klinik vaka formülasyonlarının ana hatlarını sunarlar. Kişilik yapıları, gösterilen semptom ve bozuklukların açıklanmasını ve kavramsallaştırılmasını sağlayabilirler.
  • Her kişilik sendromu depresyona belirgin bir patikadır ve farklı tedavi odağını gerektirir.

Giriş

Kişilik, hangi bozukluklara sahip olduğunuzla ilgili değildir, kim olduğunuzla ilgilidir. Kişilik, bireyin karakteristik düşünce, duygu, davranış, motivasyon, savunma, kişiler arası işlev ve kendini ve ötekini deneyimleme yolları ile ilgili örüntülere atıf yapar. Tüm insanların kişilikleri ve kişilik tarzları vardır.

İnsan sayısı kadar kişilik sayısı olsa da nesiller boyu biriken klinik bilgi tanıdık kişilik tarz veya tiplerinin sınıflandırılmasına olanak sağlamıştır. Çoğu insan, sağlıklı veya sıkıntılı, sınıflandırmanın bir yerine oturur.

Son iki on yıldan fazladır yapılan empirik araştırmalar genel kişilik tiplerini ve bunların ana özelliklerini doğrulamıştır.

Çoğu klinik kuramcı kişilik tiplerini içkin olarak bozukluk olarak görmez. Klinik alanyazında genel olarak kişilik tipleri, tarzları veya sendromları olarak tartışılırlar, “bozukluk” olarak değil. Tümü sağlıklı ve ağır rahatsıza giden bir işlevsellik sürekliliğinin bir yerinde var olurlar. “Bozukluk” terimi klinisyenler için dilsel kolaylık olarak görülür, kişilikteki rahatsızlığın önemli derecede işlev kaybı, sınırlılık veya ıstıraba neden olan aşırılığını veya katılığını ifade eder. Örneğin bir kişi narsisitik bozukluğu olmadan da narsisistik kişilik tarzına sahip olabilir.

Aynı kişilik dinamikleri hem güçlü hem zayıf yanlara sebebiyet verebilir. Sağlıklı narsisist kişilik tipine sahip olan bir kişinin büyük hayaller kurmak için özgüveni vardır ve bunların peşinden gider; vizyonerler, inovatörler ve kurucular olabilirler. Sağlıklı obsesif-kompulsif tarzı olan kişiler titizliğin, analitik düşünmenin gerekli olduğu mesleklerde başarılı olurlar, mühendislik, bilim insanlığı veya akademisyenlik gibi. Sağlıklı paranoid stile sahip olan bir kişi yüzeyselliğin altına inebilir ve başkalarının gözünden kaçırdığı şeyleri görebilir, araştırmacı gazeteci veya harika tıp tanı uzmanı olabilir. En iyi ve en kötü özelliklerimiz sıklıkla aynı psikolojik kumaştan kesilmişlerdir.

Bir çok psikodinamik yönelimli klinisyen Otto Kernberg tarafından öne sürülen, kişilik tipi kavramını “ağırlık boyutu” ile kombine eden ve kişilik örgütlenmesinin seviyesini berlirleyen (sağlıklı, nevrotik, borderline, psikotik) örgütleyici çerçevenin geniş sınırlarını kabul eder. Örneğin, bir hasta narsisistik kişiliğe sahip olabilir, kişiliği nevrotik veya borderline seviyesinde örgütlenmiş olabilir. Burada sunulan yaklaşım bu çerçeve ile uyumludur. (…)

Kişilik tarzlarının işlevsellik sürekliliğinde var olduğu, DSM tarafından, DSM-III’ün yayınlanmasıyla başlayarak baltalanmıştır. Klinik alanyazında  tartışılan “shoehorn” kişilik stilleri bozuklukların sınıflandırılmasına dönüştürülmüş, DSM’yi kuranlar bunu patolojik formda açıklamış, bazı durumlarda ağırlığı da karikatür boyutuna kadar getirmişlerdir. DSM ayrıca kişilik tiplerinin altında yatan kişilik süreçlerini, içsel çatışma, savunma ve motiv gibi, umursamamıştır. Böylece psikanalitik alanyazının önderlik ettiği (obsesif kompulsif, narsisist, paranoid vb.) klinik alanyazından ödünç almış fakat bunları daha büyük klinik bilgiden koparmıştır.

Kişiliği tedavi etmede uzman klinisyenlerin işe yarar bir kişilik sendromları bilgisi vardır, ve bunlar DSM’den daha zengin, daha derin ve daha karmaşıktırlar ve bazı durumlarda DSM’den uzaklaşırlar. Bu bölüm kişilik sendromlarına genel bir bakıştır, uzman klinisyenlerce anlaşıldığı ve empirik araştırma ile doğrulandığı şekliyle. Burada sunulan tasvirler açık davranış ve semptomların ötesine gider ve bunların altında yatan kişilik süreçlerine gönderme yapar. Çoğu hastaya etkin tedavi için de yol haritası sunar.

Tamamı: https://psikoserum.wordpress.com/2021/09/14/kisilik_sendromlari/

Çeviri: Engin Özçiçek

Kişilik Nedir?” için bir yorum

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s