kısa threadler

Şizoid-Şizotipal Kişilik

Jonathan Shedler

Şizoid terimi klinik alanyazında en kafa karıştırıcı terimlerden biridir çünkü farklı yazarlar aynı kelimeyi çok farklı tipte hastaları betimlerken kullanmışlardır. DSM kişilik bozukluğu tanısı alacak kadar rahatsız olanların psikolojik kapasitelerinde temel yetersizlikleri vardır. Bu yetersizlikler kişiler arası ilişkiler, duygusal hayat ve düşünce süreçleri ile ilgili yoksunluklarla karakterize olurlar. Burada sunulan şizoid-şizotipal kişilik prototipi bu eksiklik-temelli sendromu betimliyor.

Psikanalitik yazarlar da “şizoid” terimini psikolojileri daha çok çatışma temelli olan, çok farklı ve çok daha sağlıklı tipte kişileri betimlemek için kullanmışlardır. Bu kişilerin kendilerini ötekilerden uzak tutsalar bile, zengin iç dünyaları ve derin empati kapasiteleri olabilir. Altta yatan psikolojik çatışma yakınlık özlemi ve yutulma, çarpışma veya aşırı uyarılma korkusu arasındadır. (…)

Daha ağır hastalar (eksiklik-temelli) ile ilgili olarak, araştırmalar DSM’nin şizoid ve şizotipal kişilik bozukluğu ile ilgili yaptığı ayrımı desteklemiyor. DSM’nin kurucuları, birinde şizofreninin pozitif alt semptomlarını vurgulayarak (şizotipal), ötekinde negatif alt semptomlarını vurgulayarak (şizoid), bu tanısal kategoriler arasındaki sınırları keskinleştirme girişiminde bulunmuşlardır. Buna rağmen, bu ayrım kanıta dayanmıyor. SWAP entrümanı ile yapılan araştırma tutarlı bir şekilde, tek bir tanısal gruba ulaşmıştır: hem şizoid hem şizotipal kişilik bozukluğunun özelliklerini taşıyan gruba, dolayısıyla tire ile belirtilen terime: “şizoid-şizotipal”.

Şizoid-şizotipal prototipe uyan hastalar yakın ilişkilerde eksiklik yaşarlar ve insanların arkadaşlığına veya temasına karşı kayıtsız görünürler. Sosyal becerileri eksiktir ve sosyal olarak tuhaf veya uygunsuz olmaya eğilimlidirler. Görünüş veya davranış bakımından tuhaf veya garip görünebilirler, onlarda bir şey var gibi görünür. Somut şekilde düşünmeye eğilimlidirler ve metafor, analoji ve nüansı fark etme kapasiteleri düşüktür. Ötekilerin davranışlarını anlamlandırmakta güçlük çekerler ve benzer şekilde kendi davranışlarında da içgörüleri azdır. Açıkça görülen kopukluğua rağmen, içten içe büyük ıstırap çekerler ve kendilerini yabancı veya dışlanmış olarak deneyimlerler. Şizoid-şizotipal hastaların bir alt kümesi azımsanamayacak derecede olağanüstü düşünceler, mantık yürütmeler ve algılara sahiptirler, konuşma ve düşünme süreçleri konu dışı ve tesadüfi olabilir.

İstatistikler yığılma yöntemleri ile empirik olarak tanımlananan, şizoid-şizotipal gruplama, kişilik olarak anlamak bakımından homojen bir grup hastayı betimlemiyor olabilir. Hastalar yüzeyde benzerlikler gösterirler, fark edilir şekilde yakın ilişkilerin yokluğu ve kişiler arası işlevsellikte eksiklikler gibi. Bazı vakalarda, bu kişiliği yansıtabilir. Fakat bazı vakalarda bu tanısal yığılmadaki hastaların bazıları az belirgin şizofrenik spektrum bozuklukları ve bazıları otistik spektrumda olabilirler. Klinisyenler şizoid-şizotipal kişilik tanısı koyacak klinisyenler, hastanın sıkıntılarının kişilikle açıklanmayacak faktörlerle açıklanıp açıklanmayacağını dikkatle düşünmelidirler.

Eksiklik-temelli şizoid-şizotipal hastalar için psikoterapi büyük oranda destekleyicidir. Yakın kişiler arası ilişkiler ve duygusal yakınlık ulaşılabilir amaçlar olmayabilir fakat hastalar daha uyumlu ve sürtünmesiz birlikte yaşamaya doğru çalışabilirler. Terapi ego işlevlerini (yönetici işlev) desteklemelidir ve hasalara mantık yürütme, olayları yorumlama, ötekilerin davranışlarını yorumlama, planlama, yargıda bulunma ve karar verme süreçlerinde yardımcı olmalıdır. Şizoid-şizotipal kişilik protoipi için Kutu 1.5’e bakınız.

Tamamı: https://psikoserum.wordpress.com/2021/09/14/kisilik_sendromlari/

Çeviri: Engin Özçiçek

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s