kısa threadler

Histerik-Histriyonik Kişilik

Jonathan Shedler

“Histerik” ve “histriyonik” terimleri ataerkillik ve cinsiyet eşitsizliğini çağrıştırır ve bir çok kişiye haklı olarak kırıcı gelir. Buna rağmen terim ve olgu arasında fark vardır. Etiketten bağımsız olarak, bir kişilik sendromu vardır. Klinik alanyazında tekrar tekrar betimlenmiştir ve istatistiksel yığılma metodları kullanılarak yapılan empirik çalışmalarda ortaya çıkmıştır. Terminolojiye getirilen itirazlar bizi klinik olguya kör hale getirmemelidir. Terimlendirme klinik konulara değinen bu bölümün kapsamının dışındadır.

DSM-III histriyonik kişilik bozukluğunu ortaya atmadan önce, “histerik” terimi bu kişilik stilindeki işlevsel insanları, “histriyonik” ise daha ağır hastaları betimlemek için kullanılıyordu (borderline seviyesinde işlev gösterenler gibi). Tire ile yazılan “histerik-histriyonik” terimi bu kişilik sendromunun yüksek ve alçak işlevsellikteki varyantlarını kapsıyor ve DSM yapısı ile klinik alanyazını arasında köprü görevi görüyor.

Histerik-histriyonik kişilik, kişilik süreçlerinin tamamını kapsayan çok yüzlü bir sendromdur. Yüzeyde, histerik-histriyonik kişilik stili toplumsal cinsiyet stereotiplerini örnekler. Hollywood filmlerindeki gibi stilize edilen başroldeki kadın veya erkek oyuncu gibi feminen veya maskülen olarak stereotiplenirler. Fiziksel çekiciliklerini ve cinselliklerini ilgi çekmek için kullanırlar. Daha flörtöz, baştan çıkarıcı ve cinsel olarak provokatiftirler. İnsanları etkileyip romantik zaferler kazanabilirler. Rakipler içeren romantik üçgenler içerisinde bulunabilirler. Karşı cinsin üyelerini çekerler ve kafeslerler (ikisi de heteroseksüel olduğunda) fakat hemcinslerinin sinirlerini bozarlar ve onları tehdit ederler. Duyguları aynı anda hem yoğun hem sığ olabilir. Aşk olarak betimledikleri yoğun sevdalanmalar geliştirirler ve yeni bir fırsat doğduğunda ilgilerini kaybederler.

Histerik-histriyonik kişilikteki insanlar için, duygular direksiyonda olgular ve mantık arka koltuktadır. Tepkileri mantıktan çok duygulara dayanmaya eğilimlidir. Histerik-histriyonik kişilikte ne düşündüklerini sorun, size muhtemelen ne hissettiklerini söyleyeceklerdir. Bilişsel stilleri akıcı, global ve izlenimcidir; detayları kaçırırlar ve tutarsızlıkları geçiştirirler. Saf ve dünyanın kurallarını beklenenden az biliyor gibi görünürler. İnançları klişe veya stereotip gibi görünebilir, sanki hikaye kitaplarından veya filmlerden alınmışlar gibi. Kolay etkilenir olmaya meyillidirler. İzlenimci bilişsel stillerinin zekaları ile ilgisi yoktur ve savunmacı bir işlevi vardır. Histerik-histriyonik kişilikteki insanlar fazla şey görmek veya çok şey bilmekten korkarak detaylara yakından bakmazlar veya noktaları pek birleştirmezler.

Histerik-histriyonik kişiliğin temelinde cinsiyet rolü ve güç çatışması yatar. Bilinçdışında, kendi cinsiyet rollerini güçsüz, eksik veya aşağı görürler. Öteki cinsiyet rolünü güçlü, heyecan verici ve korkunç görürler, ve bilinçdışı kıskanırlar. Cinselliği durumu tersine çevirmek ve öteki cinsiyet rolü üzerinde güç edinmek için kullanırlar. Cinselliğin bu tür kullanımı (ya da yanlış kullanımı) güçsüzlük, zayıflık ve korkuyu uzak tutmaya yardımcı olur. Cinselliklerini altta yatan utanç, korku ve kıskançlığa denge olacak şekilde teşhirci biçimde gözler önüne sererler. Gerçek cinsel yakınlık ve tatmin aynı nedenlerle zordur; utanç verici bir şekilde eksik hissederek veya partnerden korkarak derin bağı deneyimlemek zordur. Altta yatan psikolojik çatışmalar düşünce ve sözlerde ifadesini bulamadığında, bunlar somatik semptomlar (konversiyon semptomları) aracılığıyla ifade bulabilirler. Dramatik bir sunu ve cinselleştirilmenin altında terk edilme korkusu ve ilgilenilmeme korkusu, ilgilenilme ve korunma özlemi yatar. Trajedileri ilgili bir ilişkiyi özlemek iken cinsel ilişkiler bulmalarıdır.

Histerik-histriyonik kişilikli hastalar psikoterapiye iyi cevap verirler ve terapinin hem keşifsel, yorumcu hem de ilişkisel boyutlarından fayda sağlarlar. Terapistin güvenilirliği ve terapötik çerçevenin güvenliği, kendini keşif ve cinsiyet rolü, güç ve cinsellik ile ilgili içgörü sağlar. Aynı zamanda, terapi ilişkisi farklı ve yeni bir ilişiki şablonu sunar, terapist karşı cinste ise baştan çıkarıcı veya baştan çıkarılabilir değildir, aynı cins ise faydasız veya rekabetçi değildir. Terapist hastanın adımlarını takip etmelidir, hastanın ihtiyaçlarını, duygularını, dileklerini, korkularını ve çatışmalarını kendi hızında keşfetmelerine izin vermelidir. Hastanın kendi deneyimini onlara açıklayacak bir otorite figürüne ihtiyacı yoktur; kendi keşif ve açıklamalarını yapmaktan fayda sağlarlar. Terapist tarafından takınılacak didaktik tavır eksiklik ve güçsüzlük duygularını güçlendirebilir.

İki taraf da heteroseksüelse, yüksek işlevli histerik-histriyonik hastalar karşı cins olan terapisti baştan çıkarabilir veya aynı cinste olan terapisti sinir edebilir, en azından başlangıçta. Hastanın kaçınılmaz olarak ilişki örüntülerini terapi ilişkisine getirdiğini hatırlamak yardımcı olabilir ve bu da düşünceleri, duyguları ve altında yatan deneyimleri keşfetmeyi mümkün kılan şeydir. Histerik-histriyonik kişilikteki daha ağır hastalalar (borderline seviyede işlev gösteren) terapistleri, konuşmak ve düşünmek yerine pervasızca baştan çıkarma şeklinde eyleme vurmayla, telaşa düşürüp çileden çıkarabilirler. Histerik-histriyonik kişilik prototipi için Kutu 1.9’a bakınız.

Tamamı: https://psikoserum.wordpress.com/2021/09/14/kisilik_sendromlari/

Çeviri: Engin Özçiçek

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s