Genel

Beş Basamaklı Terapi (Konsültasyon Prensibi)

Tuğba Sarı

Pozitif Psikoterapinin özü beş adımlı bir süreçtir:

1. Gözlem/uzaklaşma devresi,

2. Envanter devresi,

3. Durumsal cesaretlendirme devresi,

4. Sözelleştirme devresi,

5. Hedefleri genişletme devresi.

Beş aşamalı model terapiyi şekillendirme için yardımcı olan bir rehberdir. Bu beş aşama terapide uygulanırken Pozitif Psikoterapi diğer terapi yaklaşımlarının tekniklerinden de yararlanmaktadır. Pozitif Psikoterapiye özgü olarak yöntemlerden birisi, bu beş devrenin her biri için hikâyeler, kavramlar ve gerçeğe dayanan kısa öyküler kullanılmaktadır (Peseschkian; 1986,1998). Ayrıca danışanlardan aktif olmaları ve kendilerine uygun olan ev ödevlerini beş basamaklı süreçte uygun olan zamanlarda yapmaları beklenir: Bir semptomuna ya da yeteneğine mektup, durumsal gözlem, öykü değerlendirmesi, önemli yaşam olaylarını yazma, vb. gibi. Bu beş basamak aşağıda özetlenmiştir (Peseschkian, 1977, 1986, 1996, 2000; 2013):

Gözlem/Mesafe Devresi: Bu devrenin temel amacı danışanın durumunun analizini yapmaktır. Bu devrede terapist, ilk önce danışanı yorum yapmadan, objektif bir şekilde dinler. Danışanın problem olarak getirdiklerini ve neye ihtiyaç duyduğunu anlamaya çalışır. Bunu yaparken davranış analizi, etkileşim analizi ve psikoanalitik aktarım tekniklerinden yararlanır. Böylece semptomlar ve onlara eşlik eden davranışlar hakkında gerek durumsal gerekse geçmişe ait tüm bilgi kaynaklarını incelemeye çalışır. Pozitif Psikoterapi geçmişi ya da şimdiye odaklanan pek çok diğer yaklaşımdan farklı olarak danışanı gelişim süreci içerisinde geçmiş, şimdi ve geleceği, hepsine dengeli bir biçimde önem vererek ele almaktadır. Bu devre kısa süreli terapi ise bir-iki, uzun süreli terapi ise üç-dört oturum sürmektedir.

Envanter Devresi: Bu devrede denge modeli kullanılarak danışandan dört yaşam boyutunda son beş yılda neler yaşadığı bilgisi alınır. Danışanın karşılaştığı sorunları nasıl çözdüğü ve hangi denge modelinin hangi boyutunu daha çok kullandığı anlaşılmaya çalışılır. Bununla birlikte gerçek ve temel yeteneklerini hangi düzeyde kullandığı araştırılır. Bunu yaparken FAE kullanılmaktadır. Bu evrede terapist danışanın aktüel ve temel çatışmasına ilişkin hipotezler oluşturmaya başlar. Bu devre genellikle kısa süreli terapi ise bir-iki, uzun süreli terapi ise dört beş oturum sürmektedir.

Durumsal Cesaretlendirme: Durumsal cesaretlendirme Pozitif Psikoterapide merkezi bir öneme sahiptir. Danışan yalnızca problemlerine odaklandığından var olan pozitif yönlerini ve yeteneklerini fark edememektedir. Bu devrede danışan gerçekçi bir bakış açısına dayanarak durumun pozitif yönleri konusunda cesaretlendirilir. Danışanın ufkunu genişletmek için yeni alternatif fikirleri bulmasına yardımcı olmaya çalışılır. Danışanın getirmiş olduğu aktüel çatışmaya ilişkin semptomların pozitif yorumu danışan ile hipotez olarak paylaşılır ve danışanın bu pozitif yorumla ilgili düşüncesi alınır. Danışan kendi değerini görmeyi öğrenir. Bu devre genellikle kısa süreli terapi ise bir-iki, uzun süreli terapi ise üç-dört oturum sürmektedir.

Sözelleştirme: Önceki devrelerde, gereken terapötik ortam yaratıldıktan sonra, bu devrede danışanla temel çatışması üzerinde çalışılmaya başlanır. Danışanın aktüel ve temel çatışmasını denge modelini ve dörtlü model boyutlarını kullanarak çözmesine yardımcı olmaya çalışılır. Bu devrede temel amaç danışanın, yaşamının dört boyutunda denge sağlaması için yapabilecekleri üzerinde durmaktır. Bu devre danışma sürecinde en uzun süren evredir ve temel çatışma çözülünceye kadar devam eder.

Hedefleri Genişletme Devresi: Bu devrede danışanın başvurma amaçlarına ulaştıktan sonra gelecekte (kısa-orta-uzun vadede) yaşamını nasıl geçirmek istediği üzerinde durulmaktadır. Bu devrede psikoterapi ilişkisinin temel amacı, danışana kendi kendine yardım konusunda bilgi sağlamaktır. Böylelikle kişi terapiyi bıraktıktan sonra yaşamı boyunca kendisine eşlik edecek bir kendi kendine yardım yöntemiyle donanabilir. Bu devrede danışan, yaşamını yeniden nevrotik kısıtlamalar başlamadan önce kovaladığı hedefleri yeniden göz önünde tutmayı öğrenir. Bunu yaparken de denge modelindeki yaşamın dört boyutunu ele alır ve yaşamındaki dengeyi nasıl devam ettireceğini planlar. Yeni çatışmalar ortaya çıktığında onlarla hangi yöntemlerle başa çıkacağını irdeler. Bu devre genellikle kısa süreli terapi ise bir-iki, uzun süreli terapi ise dört beş oturum sürmektedir.

3’ten 5’e kadar olan evreler anestezi, ameliyat ve ameliyat sonrası bakım gibidir.

Nossrat Peseschkian

Kaynak: Pozitif psikoterapi: Gelişimi, temel ilke ve yöntemleri ve Türk kültürüne uygulanabilirliği

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s