Yönlendirilmiş Hayal

Psikolojik Danışmanlıkta Yaratıcı Müdahaleler

Eric Hall, Carol Hall, Pamela Stradling ve Diane Young

Sihirli Çözümler

“Sıkışmışlık” hissiyatı danışanın hayatında kendini içinde bulduğu durumlar için güçlü bir metafordur. Duygudan kaçma, hayal de olsa, özgürleştirici bir deneyim olabilir ve kısacık anlarda da olsa olumlu düşünmenin gücüne göz atmaya yarayabilir. Sihirli değnekler, iksirler, büyüler, yardımcı periler veya melekler, özel güçleri olan yüzükler, görünmezlik pelerinleri sayısız olasılıktan bir kaçıdır. Desoille tarafından bir çok sihirli çözüm önerilmiştir, ancak Leuner’e göre daha olgun bir ego gelişimini desteklemek adına bu araçları kullanmaktan kaçınılmalıdır.

***

P.D. : Çayırda olduğun bir imgeyi çağırmanı istiyorum. Bildiğin veya ziyaret ettiğin bir çayır olması gerekmiyor. Aklına gelen herhangi bir çayır imgesi ile devam edebilirsin ve çayır sana daha gerçekçi geldikçe, kendini çayırda görmeni istiyorum. Şimdi ne gördüğünü bana sesli olarak tasvir et. Çayırın içinde ol. Ve şimdi yapabilirsen, kendini sadece imgenin içinde görme. Orada ol, etrafında gördüklerini kendi gözlerinle gör.

***

Tema: Volkan

Volkan imgesi öngörülemez ve şiddetli duygu patlaması metaforu olarak görülebilen görkemli patlamalarla ilgili çağrışımlar içerdiği için duygu yüklü olabilir. Örneğin bir kişiyi volkanik bir öfkesi var şeklinde tasvir edebiliriz. Sıradaki kesitte, danışan derine bastırılmış öfke duyguları olduğunu itiraf ediyor ama onlarla güvenli bir alanda temas edemiyor gibi hissediyor; böylece psikolojik danışmanın önerisi volkanı bu duygularla temas ve farkındalık amacı ile kullanmak ve duyguları anlamak ve daha etkin bir şekilde kontrol etmek için bir yol olarak kullanmak oluyor.

PD: Şu anda rahatlamış hissediyorsun, senden bir volkanın eteklerinde olduğunu hayal etmeni istiyorum. Bildiğin bir volkan olmak zorunda değil, gerçek veya hayali olabilir. Kendini tırmanışa ve zirvedeki kraterden bakmaya hazırla. Başlamaya hazır mısın?

D: Evet. Yolu yavaşça tırmanıyorum. Düşme ihtimalinden dolayı biraz gerginim. Ama devam ettikçe sakinleşiyorum, neredeyse ayaklarım yerden kesiliyor aslında.

PD: Etrafına bak ve bana gördüklerini anlat.

D: Yerler gri, hiç bitki yok. Yol dikleşiyor. Aa, şimdi de duman görüyorum. Kokusunu alıyorum, mangal dumanı gibi.

PD: Şu anda ne oluyor?

D: Ağıza yaklaşıyor olabilirim sanırım…. Evet sıcaklığı hissediyorum. Uçuşan ateş parçacıkları görüyorum. Biraz korkuyorum.

PD: Ağızın üstünden şöyle bir bakabileceğin, üstünde durabilecek kadar güvenli görünen bir yer var mı?

D: Evet, ötede öyle bir yer var. Gidiyorum şu an. Yukardan bakıyorum. Volkanın kalbini görebiliyorum. Aaa, kırmızı ve çok sıcak.

PD: Volkanın kalbine bakmak nasıl hissettiriyor?

D: Çok küçük hissediyorum.. biraz da yaramaz.. sanki bakmaya iznim yokmuş gibi.

PD: Volkanın kalbine söylemek istediğin bir şey var mı?

D: Evet. Napıyorsun? Patlayacak mısın yoksa?

PD: Şimdi, volkanın kalbi ol ve bak bakalım ne cevap verecek. Volkan olarak, sen ağzında duran bu kişi hakkında ne düşünüyorsun?

D: Ben kalbim ve gayet güzel fokurduyorum. Benden korkma. Bana çok benziyorsun. PD: Volkanın kalbine ne söylemek istersin şimdi?

**Bu noktada danışan, danışmanın müdahalesine ihtiyaç duymadan diyalogun kontrolünü eline alıyor.**

D: Senle arkadaş olmak istiyorum.

Volkanın kalbi: Burada olmanda sıkıntı yok. Benden korkma. Ben iyiyim.

D: Tamam. O zaman neler yapabileceğini görmeme izin ver.

VK: Küçük bir patlama yapacağım.

**Danışan puff, gümm gibi patlama sesleri ve elleri ile patlama hareketleri yapıyor.**

D: Bam, bam, bam!

PD: Neler olduğunu tarif edebilir misin?

D: Ateş ve taşlar yağmur gibi yağıyor. Sıcak taşlar. Ölümcül kızıllıkta küller uçuşuyor. Kocaman alevler, ama çok hoşuma gidiyor bunlar. Heyecanlıyım.

**Danışan enerjik bir halde odanın içinde geziniyor el şaklatıyor ve patlama sesleri yapıyor.**

D: İyi hissediyorum.

PD: Tamam,şimdi volkanı sakinleştirebilirsin. İzlerken hayal ettiklerin uzaklaşırken neler hissettiğini fark et. Volkana son bir kez bak istersen volkana güle güle de.

D: Evet. Güle güle ve teşekkür ederim volkan.Çok enerjik hissediyorum, rahatlamış ve iyi.

PD: Hazır olduğunda biraz daha derin nefes al, relax kal ve senin için uygun olduğunda, dikkatini odanın içine geri getir.

**Bu bölümden sonra, danışan daha az öfkeli ve gergin hissettiğini söyledi. Eve gittiğinde de volkan olup el şaklatarak, üfleyerek ve öfkesini püskürterek biriken öfke duygularından fiziksel bir rahatlama almaya devam etti.**

Image

Psikolojik danışmanlık uygulamasında çizilen ilginç bir örnek, psikolojik danışmaya ve çizimin kullanılmasına müstehzi bakan bir danışandı. Bir ağaç çizmesi istendiğinde, hızlıca iki çizgi ile gövdeyi ve eğri bir çizgi ile yaprakları çizdi. Çizimin tamamı 5 saniye sürdü ve çizim tamamlandıktan sonra kalemi meydan okuyucu bir bakışla bırakarak, “Hadi çıkar buradan ne çıkaracaksan!” dedi. Aşağıdaki diyalog gelişti:

PD: Gövdenin içinde ne var? (Çizimin merkezini parmak ile işaret ederek)

D: Orada hiçbir şey yok.

PD: İçinde hiçbir şey olmaması nasıl bir duygu?

Karşılıklı anlaşılarak ağaç çizimi bir yana bırakıldı ve sonraki oturumda üretken bir diyaloga dönüştü, terapötik ilişkide köşe taşı oldu, danışanın güveni arttı ve alaycı maskesi düştü.

Image

Aşağıdaki örnek kilosu ile ilgili problemler yaşayan bir danışanla ilgili. Bir çok farklı diyet denemesi başarısızlıkla sonuçlandı. Sonrasında hamile kalmak üzere umutsuzca kilo vermek istedi. Özgüveni zayıftı ve hayatından memnun olmadığı aşikardı. İronik olarak başarılı bir kariyeri ve saygın bir mesleği vardı. Başlangıçta yönlendirilmiş hayal tekniği önerilerine karşı dirençliydi.Ona göre, bunlar saçmaydı. Buna rağmen birkaç psikolojik danışma oturumundan sonra da yeme alışkanlıkları değişmeyince aşağıdaki diyalog gelişti:

D: Bu size çok tuhaf gelecek ama yemek istemediğim zaman sıklıkla beni daha fazla yemeye teşvik eden bir ses duyuyorum. Sanki buzdolabının önüde duruyormuşum da içindeki şeyleri yemeye teşvik ediliyorum. Buna karşı koymakta gerçekten zorlanıyorum. Bana diyor ki, “Hadi ye, kimse bilmeyecek, bunu hak etmiyor musun?”.

PD: Bu sesin nasıl bir görüntüsü var?

D: Bunu hiç düşünmemiştim, öyle görünüyor ki bu bir… (kısa sessizlik) ..bir canavar, kesinlikle bir canavar.

PD: Ne olmasını isterdin?

D: Beni rahat bırakmasını isterdim. Bunu kimseye anlatmadım daha önce, çılgınlık bu.

PD: Canavarı gözünün önüne getirmeni ve bana tasvir etmeni istiyorum.

D: Hmm, kocaman gözleri ve kocaman bir ağzı var… çirkin. Bu konuda konuşmak istemiyorum.

PD: Senden bu canavarla konuşmanı isteyeceğim ve bir diyaloga başlamanı. Bunu yapabilecek gibi hissediyor musun?

D: Emin değilim, çok tuhaf geliyor. Yıllar boyunca onu yok saymaya çalıştım. Sesli konuşamayacağımı biliyorum ama kafamın içinde konuşmaya çalışacağım.

PD: İyi bir başlangıç. Ne hissettiğin ve ne düşündüğünle başla. Ve ne olmasını istediğinle…(uzun sessizlik)

D: Bana beni rahat bırakmasını söyledim, yemenin ihtiyacım olduğunda benim için faydalı olduğunu. Ona söyledim ki… artık onsuz yapabileceğimi ve onu artık dikkate almayacağımı söyledim.

PD: Canavarla konuştuğunda canavara ne oluyor?

D: Şey,çok tuhaf bir şey oluyor,ben büyüyorum, sanırım bu canavar karşısında küçüktüm ama şimdi izleyince ondan daha büyük bir duruma geldim.

PD: Canavarla ilgili şimdi ne yapmak istiyorsun?

D: Eski tip bir sandığa kapatacağım, kapattım ve şimdi sandığın üstünde oturuyorum.

PD: Başka ne oluyor?

D: Dışarı çıkmak için sandığı tırmaladığını duyuyorum, ama ben burada oturdukça o gücünü kaybediyor bense güçleniyorum… (uzun sessizlik) Kontrol bendeymiş gibi hissediyorum. Canavarda değil.

Bu oturumdan sonra danışan yeme alışkanlıklarını değiştirme konusunda kayda değer bir gelişme gösterdi ve egzersiz programına başladı. Aylar içinde kilo vermeye başladı ve ne yiyip yemeyeceği konusunda daha fazla kontrolü olduğunu hissetti. Ayrıca hamile kaldı ve hamileliği süresince yeme alışkanlıkları üzerindeki kontrolünü korumaya devam etti. Sonradan bakıldığında bu oturumun bir dönüm noktası olduğu görülebilir. Önemli bir adım attı, risk aldı ve yönlendirilmiş hayalin önceden bilincinde görünmeyen şeyi ortaya çıkarmasına izin verdi.

Image

Çeviri: Engin Özçiçek

Image